أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

110

قانون ( فارسى )

درد و آزار معده نيز مناسبت و پيوندى دارد كه راجع به هر دو حالت گرسنگى گاوى و درد و آزار معده در گذشته شرحهايى بيان كرده‌ايم . از آنها استفاده كن ! روى هم رفته بايد معالجه را چند قسمت كنى ، وقتى كه بيمار از گرسنگى غش كرده است ، معالجهء غش كرده را كه ياد گرفته‌اى به كار گير ! هرگاه از غش رهايى يافت و سر هوش آمد ، نان را در شراب سردمزاج يا شربت ميوهء سرد تريد كن و به بيمار بده بخورد و بقيهء علاج گرسنگى گاوى را استعمال كن ! قبل از آنكه بيمار از گرسنگى غش كند ، براى جلوگيرى از غش كردن اين دستور را مراعات كن ! : مگذار بسيار بخوابد و مگذار زياد در خواب بماند . سفارش ده كه هرگاه اظهار گرسنگى كرد ، بىدرنگ خوراك به دستش برسانند . بايد خوراكهاى سردمزاج و سردىبخش بخورد ، و ساير علاجهاى معدهء گرم‌مزاج را در نظر داشته باش ! فصل نهم تشنگى تشنگى شديد و بيش از حد طبيعى تشنه شدن ، دلالت بر ناسازگارى بدن انسان دارد . آيا سبب اين پديدهء فوق العاده و غير طبيعى چيست و از كجا سرچشمه گرفته است ؟ حالت تشنگى شديد و غير طبيعى و زياد تشنه شدن چندين سبب دارد كه هريك را شرح مىدهيم : 1 - ممكن است اين حالت غير اعتيادى از اثر سوء مزاج گرم معده و به‌ويژه سوء مزاج دهانهء معده باشد . 2 - از اثر شعله‌ور شدن گرماى بدن در بعضى از تبها ، بسيار اتفاق افتاده است . تب‌زده‌اى كه حرارتش زياد بالا رفته است آب نوشيده و آب نوشيده و هنوز تشنه مانده و به زودى با مرگ دست به گريبان شده است . 3 - ممكن است حرارت شديد تشنگىآور از خوراك و نوشابه بر انسان تحميل شود . مثلا در اندازهء بسيار شراب كهنه بسيار تند و نيرومند نوشيده است ؛ كه بسيار ديده شده انسان از اثر شراب كهنهء بسيار تند و نيرومند كه بسيار نوشيده باشد به چنان التهاب و پژمردگى و رنگ‌پريدگى و تشنگى مبتلا شده كه جان داده است . نه تنها نوشيدن شراب كهنهء مردافگن اين خرابكارى را مىكند ، بلكه شايد اين حالت تشنگى و سيراب‌نشدنى ، از بسيار نوشيدن آب شور و آب دريا باشد . آب دريا گاهى چنان حالت تشنگى را بر انسان تحميل مىكند كه تلافى كردنش بسيار دشوار است . 4 - خوراك و غذاى بسيار گرم يا خوراك بسيار گرم‌مزاج مانند : انگرده و سير باشد . 5 - احتمال دارد سبب ، خوردن داروها و غذاهايى باشد كه از شست‌وشوى يا پارچه كردن و